Sportforum Langs de Lijn En Omstreken

In het eerste Sportforum van 2020 ging het op 6 januari over trainingskampen in Qatar, de uitdagingen voor Oranje bondscoach Ronald Koeman, langebaanschaatsen, shorttrack, darts en volleybal.

De uitzending stond onder leiding van Jeroen Stomphorst en Henk van Steeg. Gasten waren N)S Sport-verslaggever Joris van den Bergh, AD Sportwereld-jpurnalist Daniël Dwarswaard en Marcel Beerthuizen van sponsoringadviesbureau bigplans.

De uitzending kun je hier terugluisteren.

Over de gamechangers van 2019

2019 was een interessant jaar voor de wereld van sport en economie met een aantal gebeurtenissen die van invloed zullen zijn op de sportindustrie in de komende jaren. In de laatste aflevering van BNR Zakendoen #sporteconomie van 2019 ging het over deze gamechangers.

De belangrijkste ontwikkeling is wat mij betreft de toenemende invloed van overheden op de mondiale sport. Steeds meer Arabische en Aziatische landen zien in sport een interessant vehikel om te investeren en/of propaganda mee te bedrijven. China en Saudie-Arabië zijn twee voorbeelden van landen die steeds meer grote sportevenementen binnen hun landsgrenzen halen, met in hun kielzog het bedrijfsleven dat sponsor wordt van de overkoepelende organisaties of daaraan verbonden clubs. De Houston Rockets, de NBA en Arsenal hebben ervaren wat het gevolg is als een directeur van een club (Daryl Morey) of een atleet (Mesut Özil) zijn persoonlijke mening geeft over politieke ontwikkelingen, in dit geval in China. De Chinese overheid, uitzendorganisaties en het bedrijfsleven laten direct merken daar niet van gediend te zijn. Boycots, het niet uitzenden van sportwedstrijden op de Chinese tv, Chinese sponsors die zich terugtrekken: de financiële schade is enorm.

Grote sportorganisaties als het IOC, FIFA en UEFA zijn in steeds grotere mate afhankelijk van sponsors uit China en organiseren hun evenementen in dat land. Het heeft tot gevolg dat deze organisaties zich steeds meer op de vlakte zullen houden als het gaat over het beknotten van de vrijheid van meningsuiting en de schending van mensenrechten. Sport zou een middel moeten zijn om te verbinden en bestuurders moeten zich afvragen hoe ze de kracht van sport juist kunnen inzetten voor een betere wereld.

Er zijn gelukkig ook partijen die zich nadrukkelijk uitspreken tegen misstanden of achter mensen gaan staan die ongelijkheid aanvechten. Het beste en commercieel meest succesvolle voorbeeld is Nike en de Just Do It-campagne met Colin Kaepernick. Het heeft mensen van het merk afgestoten, maar ook veel (jonge) mensen tot een nog grotere fan gemaakt: de groei in marktaandeel en omzet was ongekend.

Het grootste succes in Nederland was wat mij betreft het binnenhalen van de Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix. Een huzarenstukje van twee bureaus, SportVibes en TIG Sports, die in korte tijd gezamenlijk vele miljoenen uit de Nederlandse markt wisten te halen om dit mogelijk te maken. Het was een weg vol hindernissen waarvan er waarschijnlijk nog wel enkele zullen opdoemen, maar ik verwacht een spectaculair evenement in mei van het volgende jaar.

De grootste verandering dit jaar zal vooral volgend jaar van invloed zijn: de aanpassing van Rule40 van het IOC die sponsors van Olympische bonden, teams en atleten meer mogelijkheden geeft in te haken op hun betrokkenheid. Als gevolg van een door Duitse atleten aangespannen rechtszaak heeft het IOC deze Regel 40 aangepast. Het is waarschijnlijk het begin van een meer rechtvaardige verdeling van de miljarden die het IOC verdient.

Wat ook opvalt is dat steeds meer investeringsmaatschappijen hun ogen op de sport en dan met name voetbal hebben gericht. De wereldtop van het voetbal is uitgegroeid tot een lucratieve bedrijfstak. Als het gaat om de investering in evenementen, clubs, uitzendrechten en transfers zijn de grenzen nog lang niet zijn bereikt.

Tot slot was er ook nog even aandacht voor het NOC*NSF Sportgala met een voorspelling van de winnaars: Virgil van Dijk, Sifan Hassan, de Nederlandse handbal vrouwen, Erik ten Hag en Jetze Plat. Voetbal wordt nog steeds genegeerd door de Olympiërs die hun stem mogen uitbrengen: Niet Virgil maar Mathieu van der Poel werd Sportman van het Jaar, in plaats van Erik ten Hag werd Hugo Haak Coach van het Jaar.

De uitzending van BNR Zakendoen werd geleid door presentator Thomas van Zijl, de Zakenpartner was Maria van der Heijden van MVO Nederland. Terugkijken of luisteren kan met een video of een podcast.

Over blockchain en cryptovaluta in de sport

In 2014 was de NBA-franchise Sacramento Kings de eerste sportclub ter wereld die de bitcoin als betaalmiddel accepteerde. Inmiddels worden blockchain en cryptovaluta steeds vaker ingezet in de professionele sportwereld. Meestal in de vorm van een sponsorship door een cryptogeldmerk dat sponsor wordt met als doel meer naamsbekendheid te krijgen, zoals de samenwerking tussen het Formule 1 team van Red Bull en Futurocoin. Leonel Messi verbond zijn naam aan de Finney blockchain smartphone, Mike Tyson heeft zijn eigen bitcoin.

Vorige week werd de Juventus Official Fan Token gelanceerd, die gebaseerd is op de cryptomunt Chiliz. Door tokens te kopen (voor 2 euro), te ruilen of te verzamelen (door middel van een Token Hunt à la Pokemon Go) worden fans van Juventus (dat zijn er 400 miljoen) meer betrokken bij de club. Ze kunnen invloed uitoefenen op bepaalde beslissingen en maken kans op bijzondere belevenissen. Initiatiefnemer Socios.com, een op Malta gevestigde onderneming met funding van particuliere investeerders uit de gokwereld, betaalt een sponsorfee aan de club en krijgt een deel van de opbrengst van de verkochte tokens, die verhandelbaar zijn op het Binance-platform. Socios.com heeft ook partnerships met Paris Saint-Germain, AS Roma, Galatasaray, Atletico Madrid en West Ham United aangekondigd. 

Het verdienmodel moet zich nog bewijzen maar als het vertrouwen in blockchain toeneemt zullen steeds meer sportorganisaties inhaken op deze ontwikkeling.

In BNR Zakendoen #sporteconomie van 11 december 2019 ging het over de actuele ontwikkelingen en toekomstperspectieven van blockchain en cryptovaluta in de sport. De video van de uitzending vind je hier, de podcast vind je hier.

Over cult en commercie

Cult staat voor een subcultuur, voor een levensstijl. Een cultstatus ontstaat als iets of iemand de status van verering bereikt bij een (kleine) intens betrokken groep liefhebbers.

In de sport zijn er talrijke voorbeelden van clubs, sporters, coaches, commentatoren en evenementen die de cultstatus hebben verworven. In de hedendaagse sport biedt dat ook commerciële kansen. Kan dat wel, mag dat wel of is cult en commercie een contradictio in terminis?

In BNR Zakendoen ging het op 4 december over cult en commercie in de sport. Met presentator Thomas van Zijl en Zakenpartner Lieve Declercq.

De uitzending kun je hier bekijken en hier beluisteren.

Over Formule-E

Afgelopen weekend ging de zesde editie van de Formule-E van start, de mondiale koningsklasse voor elektrische racewagens. In vergelijking met het eerste seizoen 2014/2015 is er veel veranderd. Toen reden de auto’s niet harder dan 200 kilometer per uur, inmiddels is dat 280 kilometer. In dat eerste seizoen werd er tijdens de race van auto gewisseld vanwege het vermogen van de batterijen. Nu duurt de race 45 minuten en 1 ronde met één bolide. Naast Fan Boost, waarmee fans vijf coureurs extra power kunnen geven, is er ook de Attack Mode, een gamefication modus in het parcours waarmee de coureurs eveneens meer energie krijgen en eenvoudiger kunnen inhalen.

Formule-E richt zich op de Millennials, de ePrixs vinden plaats op een stratencircuit in wereldsteden als Mexico City, Parijs, New York, Santiago en Londen. Ook sponsors vinden de weg naar Formule-E. Er is een titelsponsor (ABB) en er zijn vele evenement- en teamsponsors. Heineken heeft de kracht van Formule-E herkend. Automerken als Mercedes-Benz en Porsche zijn dit seizoen ingestapt omdat ze de sport kunnen gebruiken als laboratorium voor innovatie. Steeds meer innovaties uit Formule-E vinden hun weg naar de consument, zoals regeneratief remmen, de verhoogde topsnelheid, batterijefficientie en oplaadsnelheid.

De kans is groot dat Max Verstappen eerder wereldkampioen wordt dan Nyck de Vries of Robin Frijns, de twee Nederlanders in Formule-E. Maar dat Formule-E uiteindelijk Formule 1 gaat overstijgen, lijkt gezien de ontwikkelingen in de maatschappij en de auto-industrie een kwestie van tijd.

De uitzending stond onder leiding van Thomas van Zijl, de Zakenpartner was Inge Brakman. De video van de uitzending (duur 6’30”) vind je hier, de podcast vind je hier.

Alle uitzendingen van BNR Zakendoen zijn als podcast te beluisteren via je favoriete podcast platform onder de titel ‘Over sport en economie’.

Over Ajax

Een bizarre Champions League wedstrijd met bizarre statistieken in de avond van 4 november 2019 vormde de aanleiding om op 5 november in het sporteconomie-item in BNR Zakendoen aandacht te besteden aan hoofdrolspeler Ajax.

Ajax is in ieder geval financieel de Eredivisie aan het ontstijgen en blijft grenzen verleggen, zowel op het veld als daarbuiten. Wat betekenen de Europese successen voor het merk Ajax? Hoe verhoudt de club zich tot de rest van de Eredivisie? Wat is het gevolg van de grote verschillen? Wat zijn uitdagingen en groeimogelijkheden voor Ajax? Hoe ga je als prominent merk om met je maatschappelijke rol?

Thomas van Zijl stelde de vragen vanaf de Export Beurs in Breda, Marcel Beerthuizen antwoordde vanuit de BNR-studio in Amsterdam. De video van de uitzending kun je hier terugkijken. De audio-opname is ook gepubliceerd als podcast en vind je hier.

Over scheidsrechters, commercie en de media

Een goede scheidsrechter valt niet op bij de wedstrijd die hij arbitreert. Als een goede regisseur die de strijd in de juiste banen leidt en zorgt voor een rechtvaardig verloop van de twee- of meerstrijd.

Buiten het strijdtoneel vallen scheidsrechters des te vaker op en dat hebben we het in Nederland met name over de leidsmannen in het voetbal. Zij zijn dagelijks onderwerp van gesprek door hun beslissingen op het veld en steeds vaker door hun optredens buiten het veld door hun opinies in talkshows, bedrijfspresentaties, boeken, YouTube-kanalen en theatershows. Ook de baas van het corps geeft iedere week zijn eigen mening, hetgeen de eenduidigheid niet altijd tegen goede komt…

Je mening geven is niet in iedere sport toegestaan. Damian Steiner, de gold-badge umpire van de Wimbledon finale van dit jaar, werd ontslagen vanwege het geven van een interview. Daar had hij toestemming voor moeten vragen. De ATP was onverbiddelijk: wegwezen.

Dat scheidsrechters ook rolmodellen zijn, laat (’s werelds beste) rugby referee Nigel Owens zien; de Welshman is een prominent vertegenwoordiger van de LGBT-community nadat hij in 2007 uit de kast was gekomen.

Er wordt in allerlei sporten gebruik gemaakt van technologie om de scheidsrechter te ondersteunen. Dat helpt maar zorgt ook voor extra discussie. In het Amerikaanse honkbal wordt in de Atlantic League gebruikt gemaakt van TrackMan, een 3-D Doppler radar die de scheidsrechter laat weten of de bal slag of wijd is en die accurater is dan de mens, die een score van 88% haalt. Een goede ontwikkeling? Ik denk van wel. Eén ding is zeker: van robots in talkshows zal het voorlopig niet komen. 

BNR Zakendoen ging op 2 oktober 2019 over scheidsrechters, commercie en de media. Onder leiding van Thomas van Zijl met assistentie van Désirée van Boxtel. De video en podcast van de uitzending vind je via de linkjes.

Over trends in eSports

In de gaming industrie gaat volgens onderzoeksinstituten $ 150 miljard om, in eSports, de competitieve wedstrijdvariant naar verluidt bijna $ 2 miljard. Als je de vakmedia over sport en economie volgt, lees je iedere dag berichten over eSports.

Het is een enorm groot speelveld, met allerlei soorten segmenten, met verschillende doelgroepen met eigen helden en regels. Op het terrein van sponsoring gebeurt er veel. Aanvankelijk waren het de usual suspects (in eSports speak ‘endemic brands’ genoemd) die instapten, zoals bijvoorbeeld Intel. Daar kwamen wat later fast food en energie- en frisdrankjes bij. De miljarden acquisitie van Twitch door Amazon betekende een nieuwe injectie voor eSports en inmiddels stappen ook grote merken als Louis Vuitton en Mercedes-Benz in de wereld waarin je in ieder geval grote groepen jonge mannen kunt bereiken. Mits je je als merk aan de spelregels houdt, want anders word je genegeerd of in het slechtste geval uitgekotst.

Er zijn ook al in Nederland mooie cases te vinden, zoals #myfirstblood campagne, een samenwerking tussen Sanquin Bloedvoorziening en Riot Games dat werd georkestreerd door het bureau 2Basics.

Esports is een onderwerp waarmee je met gemak een uur BNR Zakendoen kunt vullen. Het wekelijks item telt echter slechts zeven minuten en die werd op woensdag 25 september gebruikt om te praten recente ontwikkelingen. Het ging over FIFA20, over Virgil en Cristiano, over Piemonte Calcio (wie?), over de marketing van FIFA, over de waarde van voetbalgames voor het betaalde voetbal, over League of Legends, over de ontwikkelingen op het terrein van sponsoring, over de spelregels voor sponsors en over de (wat mij betreft gedateerde) vraag of eSport sport is en of eSporters atleten zijn.

Thomas van Zijl leidde de discussie. De Zakenpartner was deze uitzending Ageeth Telleman van Twijnstra Gudde die ook de voorzitter is van de Amsterdamse Sportraad. De video van de uitzending is te vinden op het YouTube-kanaal met alle uitzendingen, de podcast vind je hier.

Over sponsorerosie

“Sponsoring is geen logo’s plakken.” Hoe vaak hoor je dat niet voorbijkomen? Immers, sponsoring biedt zoveel meer. Toch is logoplakken nog steeds een populaire bezigheid. Met name in de sport, het sponsordomein dat bereik en zichtbaarheid (exposure) voorheeft op andere domeinen. Dat voordeel heeft ook een groot nadeel. Namelijk dat reclame-uitingen een toevluchtsoord worden voor korte termijn tactiek en de strategische lange termijn implicaties worden vergeten.

Alles wat verkocht kan worden staat in de etalage van de sportmarketeers en het tenue is een belangrijk artikel dat je kunt volplakken met logo’s en beeldmerken. Shirts, broekjes, kousen en andere accessoires worden verkaveld in steeds kleinere percelen. Daarmee wordt sportsponsoring een vorm van buitenreclame in plaats van het impactvolle marketingcommunicatie-instrument dat mensen kan raken in harten en hoofden. Het gevolg is een neerwaartse spiraal. De opbrengst neemt af en een belangrijke waarde (associatie met het gesponsorde merk) verdampt. Bovendien registreert vrijwel niemand al die kleine logo’s zoals onderzoek van bijvoorbeeld Nielsen Sport duidelijk maakt. Nog verontrustender is dat de aantrekkingskracht van de betreffende sport devalueert en aansprekende sponsors afhaken.

Wie kan dit oplossen? Je mag het niet verwachten van de commerciële managers en sportmarketeers die elke dag op pad worden gestuurd om geld te vinden om gaatjes te vullen. De oplossing ligt bij de toezichthouders van sportorganisaties die met strakke regels hun sport moeten beschermen tegen uitholling en kwaliteitsverlies en het vertrouwen moeten hebben dat een strategie die gebaseerd is op de volledige kracht van sportsponsoring op termijn veel meer oplevert.

Als het zo doorgaat raakt het commerciële model van de sport dermate uitgeput dat er niets meer kan groeien op grond die eens zo vruchtbaar was.

Deze column is verschenen in Sponsorreport van 24 september 2019.

Over de Rugby World Cup

De Rugby World Cup wordt sinds 1987 georganiseerd en is dus nog een betrekkelijk jong kampioenschap als je dat vergelijkt met WK’s in andere sporten. In ruim 30 jaar is het uitgegroeid tot een van de meest bekeken sportevenementen ter wereld en dan vooral in Angelsaksisch georiënteerde landen.

RWC 2019 wordt in 12 steden in Japan georganiseerd en is het eerste rugby wereldkampioenschap dat in Azië wordt gehouden. Men verwacht meer dan 400.000 internationale bezoekers die het 44 dagen durende evenement zullen bezoeken.

Het is de grootste en laatste testcase voor de Olympische Spelen die over iets meer dan 300 dagen beginnen. In BNR Zakendoen ging het sport & economie-item over de Rugby World Cup: over de sport, over de favorieten, over de sponsors, over de economische impact en over rugby in Nederland.

Thomas van Zijl stelde de vragen samen met Zakenpartner Jacqueline Zuidweg. De video van de uitzending vind je hier, de podcast vind je hier. Alle podcasts van BNR Zakendoen-items over de commercie van sport zijn te vinden via je favoriete podcast app. Zoek op ‘Over sport en economie’.